Umiarkowany stopień niepełnosprawności a umowa zlecenie

Czy osoba z orzeczeniem o niepełnosprawności może pracować na umowę zlecenie?

W Polsce nie ma żadnych regulacji prawnych, które zakazywałyby zawieranie umów cywilnoprawnych z osobami z niepełnosprawnościami. W związku z tym przedsiębiorcy, jak i potencjalni pracownicy mają pełną dowolność w wyborze formy współpracy.

Umiarkowany stopień niepełnosprawności a umowa zlecenie

Pracodawca zatrudniający osobę z niepełnosprawnością musi przestrzegać nie tylko kodeksu pracy, ale i wytycznych wynikających z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób z niepełnosprawnością. Jednak regulacje zawarte w nich dotyczą stosunku pracy, czyli osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

Osoby pełnosprawne, jak i te mające orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, które podpisały z pracodawcą umowę cywilnoprawną, czyli umowę zlecenie, o dzieło lub o świadczenie usług obowiązują przepisy kodeksu cywilnego, a nie kodeksu pracy i ustawy o rehabilitacji.

Przy czym należy pamiętać, że praca wykonywana na podstawie umowy cywilnoprawnej nie może spełniać warunków umowy o pracę. Oznacza to, że w umowie zlecenie nie powinno być zapisów określających:

• stałe miejsce i godziny pracy;
• wykonywanie pracy w podporządkowaniu organizacyjnym i służbowym;
• bezwzględny wymóg osobistego świadczenia pracy.

W innym razie zostanie uznana za stosunek pracy bez względu na jej nazwę w dokumentacji.

Zatrudnienie osób z niepełnosprawnością na podstawie umowy zlecenie – przywileje pracowników

Umowa zlecenia nie jest stosunkiem pracy, zatem nie obowiązują w tym przypadku przywileje dla osób ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności określone w przepisach, takie jak:

• skrócony czas pracy osoby z niepełnosprawnością;
• zakaz pracy w porze nocnej i zlecanie nadgodzin;
• prawo do dodatkowej 15-minutowej przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek;
• dodatkowy urlop wypoczynkowy;
• płatne dni wolne w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym.

Oznacza to, że osoba z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności może dowolnie kształtować umowę ze zleceniodawcą, pracować w wybranym miejscu i czasie.

A jak wygląda kwestia umowy zlecenie a uprawnienia pracownicze. Niestety taka umowa nie chroni interesów pracownika. W tym przypadku najważniejsze są ustalenia między stronami, aczkolwiek rodzaj umowy nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku zagwarantowania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy dla każdego zatrudnionego, w tym zleceniobiorców.

W przypadku niedotrzymania warunków umowy strony mogą dochodzić roszczeń w sądzie cywilnym.

Umiarkowany stopień niepełnosprawności a umowa zlecenie – składki ZUS

Umowa zlecenie z osobą z niepełnosprawnością a składki ZUS, wygląda tak samo, jak w przypadku osób pełnosprawnych.

Jeśli dla zleceniobiorcy umowa jest jedynym źródłem dochodu, to obowiązują składki ZUS, w tym opłaty na FP i FGŚP, które są opłacane przez zleceniodawcę i zleceniobiorcę. Wyjątkiem jest dobrowolna składka na ubezpieczenie chorobowe.

W sytuacji, kiedy zleceniobiorca ma też inne źródła przychodu np. umowę o pracę, inne umowy cywilnoprawne albo prowadzi działalność gospodarczą, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym tylko z jednej umowy. Warunkiem jest, że z innego źródła uzyskuje on przynajmniej minimalne wynagrodzenie. Natomiast składki na ubezpieczenie zdrowotne trzeba płacić od każdej umowy.

Podpisanie umowy zlecenie z własnym pracownikiem, zatrudnionym na umowie o pracę, jest w pełni oskładkowana.

Z kolei podpisanie umowy zlecenie z uczniem szkoły ponadpodstawowej lub studentem, który nie ukończył 26 lat, skutkuje brakiem obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Składki ZUS finansowane przez zleceniodawcę wynoszą:

• ubezpieczenie emerytalne 9,76%;
• rentowe 6,50%;
• wypadkowe od 0,67% do 3,33%, wysokość składki jest uzależniona od charakteru działalności firmy oraz ilości zatrudnionych osób, dla małej firmy zatrudniającej do 9 osób wynosi ona 1,67%;
• FP 2,45%;
• FGŚP 0,10%

Składki finansowane przez zleceniobiorcę wynoszą:

• emerytalne 9,76%;
• rentowe 1,50%;
• zdrowotne 9%; 
• dobrowolne ubezpieczenie chorobowe 2,45%.

Zatrudnienie osoby z niepełnosprawnością na podstawie umowy zlecenie – dofinansowanie PFRON

Aby ubiegać się o dofinansowanie wynagrodzenia pracownika z niepełnosprawnością, pracodawca musi zatrudnienia co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, a 6% z nich ma orzeczenia o niepełnosprawności.

Pracownikiem w myśl przepisów jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Oznacza to, że znaczny, lekki czy umiarkowany stopień niepełnosprawności a umowa zlecenie sprawia, że dofinansowanie pracodawcy na takiego pracownika nie przysługuje. Dotacja nie obowiązuje także przy świadczeniu pracy na mocy innych umów cywilnoprawnych: umowy o dzieło czy B2B.

Co istotne zawieranie umów cywilnoprawnych z osobami z niepełnosprawnościami obniża wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnością.

Ponadto zatrudnienie osoby z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym na umowę zlecenie, sprawia, że pracodawca nie może także liczyć na wsparcie w ramach ustawowych obowiązków PFRON, czyli:

• refundację kosztów szkolenia dla osoby z niepełnosprawnością;
• zwrot kosztów zakupu lub wytworzenia wyposażenia stanowiska pracy;
• zwrotu kosztów za adaptację stanowiska pracy dla osoby z niepełnosprawnością.

Podsumowanie

Umowa zlecenie to dobre rozwiązanie dla osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które chcą dorobić do pensji. Ponieważ odpowiedzialność z tytułu umowy zlecenia jest regulowana przepisami kodeksu cywilnego, zleceniobiorcy nie obowiązują ustawowe przywileje osoby z niepełnosprawnością, a pracodawca nie dostanie dotacji z PFRON.

Z perspektywy pracodawcy nie musi on udzielać dodatkowych płatnych dni wolnych takiej osobie ani dostosowywać stanowiska pracy, z drugiej zaś nie dostanie dofinansowania wynagrodzenia dla niego ani innych refundacji. Co więcej, umowa zlecenie jest tak samo oskładkowana, jak w przypadku umowy o pracę, co jest dodatkowym argumentem za zawarciem stosunku pracy.