Brutto – co to znaczy? Definicja
Słowo „brutto” wywodzi się z języka łacińskiego (bruttus), co w dosłownym tłumaczeniu oznacza „surowy”, „brudny” lub „ciężki”. W kontekście finansowym i ekonomicznym terminem tym określa się wartość przed dokonaniem jakichkolwiek odliczeń, potrąceń czy opodatkowania, np. podatkiem VAT.
W świecie rekrutacji i kadr, wynagrodzenie brutto to kwota, którą pracodawca wpisuje do umowy o pracę lub umowy-zlecenia. Jest to kwota wyjściowa, od której naliczane są wszelkie obowiązkowe daniny na rzecz państwa. Bardzo ważne jest, aby pamiętać, że kwota brutto nie jest ostatecznym kosztem, jaki ponosi pracodawca (istnieje jeszcze tzw. „brutto brutto”), ani tym bardziej kwotą, którą dysponuje pracownik.
Netto – co to jest? Znaczenie
Przeciwieństwem brutto jest termin „netto” (łac. nitidus), oznaczający coś „czystego” lub „schludnego”. W codziennym języku pracowników potocznie nazywamy tę kwotę „pieniędzmi na rękę”.
Wynagrodzenie netto to realna suma pieniędzy, która po wszystkich obowiązkowych potrąceniach (podatkowych i ubezpieczeniowych) trafia bezpośrednio na rachunek bankowy pracownika. Z perspektywy kadrowej, netto jest najważniejszą informacją dla kandydata, choć w profesjonalnych ofertach pracy niemal zawsze operuje się kwotami brutto, aby zachować standardy prawne i przejrzystość wobec różnych form opodatkowania.
Brutto a netto – różnice
Główna różnica między brutto a netto sprowadza się do kwestii podatkowo-składkowych. Różnica ta nie jest stała:
- w przypadku zatrudnienia zależy od:
- rodzaju umowy (umowa o pracę, umowa-zlecenie, umowa o dzieło, B2B);
- wysokości wynagrodzenia;
- wieku pracownika (ulga podatkowa dla młodych do 26. roku życia);
- uczestnictwa w programach takich jak PPK (Pracownicze Plany Kapitałowe);
- w przypadku rozliczeń handlowych zależy m.in. od zastosowanych stawek VAT, akcyzy i ceł.
Wynagrodzenie brutto a netto
Pracodawca ma obowiązek odprowadzać za pracownika zaliczki na podatek dochodowy do urzędu skarbowego oraz składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne do ZUS.
Podatek dochodowy
Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT) to danina, którą płaci każda osoba posiadająca dochód. W Polsce podatek dochodowy od osoby zatrudnionej na podstawie umowy o pracę rozlicza się wg skali podatkowej, która wynosi:
- 12% – dla dochodów nieprzekraczających 120 000 zł rocznie (po odliczeniu kwoty wolnej od podatku).
- 32% – dla nadwyżki ponad 120 000 zł.
Kwota wolna od podatku, obecnie wynosi 30 000 zł rocznie. Dzięki niej realne obciążenie podatkowe niższych pensji jest mniejsze, co bezpośrednio wpływa na wyższą kwotę netto.
Rodzaje składek odprowadzanych do ZUS-u
Składki ubezpieczeniowe stanowią największą część potrąceń z wynagrodzenia brutto, pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę. Suma składek społecznych (emerytalna, rentowa, chorobowa) to 13,71% kwoty brutto. Do tego dochodzi składka zdrowotna, która wyliczana jest od wynagrodzenia brutto po odjęciu składek na ubezpieczenia społeczne. Jej wysokość to 9%.
| Rodzaj składki | Procent wynagrodzenia brutto | Przeznaczenie |
|---|---|---|
| Emerytalna | 9,76% | Fundusz, z którego w przyszłości wypłacana będzie emerytura pracownika. |
| Rentowa | 1,50% | Środki na wypadek utraty zdolności do pracy (renty). |
| Chorobowa | 2,45% | Pozwala na otrzymywanie płatnego „chorobowego” (L4). |
| Zdrowotna | 9,00% | Daje prawo do korzystania z publicznej służby zdrowia (NFZ). |
Jak obliczyć pensję netto z kwoty brutto?
Samodzielne obliczenie pensji netto może wydawać się skomplikowane, jednak warto poznać zasady, aby mieć świadomość, jakiej wysokości faktycznie będzie nasze wynagrodzenie. W uproszczeniu proces ten wygląda następująco:
- Od kwoty brutto trzeba odjąć składki na ubezpieczenie społeczne – 13,71%.
- Wynik daje nam podstawę do obliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zatem odejmujemy od niej 9%.
- Obliczamy kwotę wpłat na PPK. Składka podstawowa wynosi: 2% wynagrodzenia brutto potrącane z wynagrodzenia pracownika i 1,5% pensji brutto jako wpłata pracodawcy, która stanowi przychód pracownika.
- Następnie wyliczamy zaliczkę na podatek dochodowy. Podstawę opodatkowania stanowi: kwota po odjęciu od wynagrodzenia brutto składek na ubezpieczenia społeczne i kosztów uzyskania przychodu (250 zł – jeśli zakład pracy jest w miejscu zamieszkania pracownika lub 300 zł – w sytuacji, gdy musi on dojeżdżać do innej miejscowości.) oraz doliczeniu przychodu z tytułu PPK finansowanego przez pracodawcę.
- Podstawę opodatkowania mnożymy przez stawkę podatku dochodowego (12%). Od wyniku odejmujemy kwotę zmniejszającą podatek w wysokości 300 zł.
Przykład dla wynagrodzenia 6000 zł brutto:
| kwota netto | 4 289,43 zł |
|---|---|
| ubezpieczenie rentowe | 90,00 zł |
| ubezpieczenie chorobowe | 147,00 zł |
| ubezpieczenie zdrowotne | 465,97 zł |
| zaliczka na PIT | 302,00 zł |
| składka PPK | 120,00 zł |
| ubezpieczenie emerytalne | 585,60 zł |
Cena brutto – co to jest w sklepie i na fakturze?
Terminy brutto i netto odnoszą się także do towarów i usług.
Cena netto na fakturze to wartość towaru lub usługi bez naliczonego podatku VAT. Cenami netto operują głównie przedsiębiorcy w relacjach B2B, ponieważ mogą oni odliczyć ten podatek w swojej działalności. Cena brutto na fakturze to kwota zawierająca VAT.
W przypadku firm zwolnionych z podatku VAT (podmiotowo lub przedmiotowo), kwota netto na fakturze jest taka sama jak kwota brutto.
W sklepach cena, którą konsument widzi na półce sklepowej to wartość brutto. Zawiera ona w sobie cenę netto oraz doliczony podatek VAT (w Polsce w zależności od towaru lub usługi wynosi on 23%, 8% lub 5%). Na paragonie, który dostajemy, zobaczymy rozbicie na te dwie wartości. Klient indywidualny zawsze płaci cenę brutto, ponieważ to konsument końcowy jest realnym płatnikiem podatku VAT.
W sklepie mamy też wartość brutto i netto w odniesieniu do wagi towarów. Netto to waga towaru bez opakowania (torebki, puszki), natomiast brutto to waga łączna. Waga opakowania podawana jest w specjalnej jednostce określanej jako tara. Ten element występuje także w procesach logistycznych.
Podsumowanie
Zrozumienie pojęć brutto i netto to fundament świadomego zarządzania finansami osobistymi oraz firmowymi. Choć w codziennych sytuacjach najczęściej interesuje nas wartość netto – czyli to, co realnie zostaje w naszym portfelu lub na wadze – to kwota brutto stanowi punkt wyjścia dla wszystkich rozliczeń prawnych i podatkowych.
W pracy pensja „na rękę” jest wynikiem pomniejszenia kwoty z umowy o obowiązkowe składki ZUS oraz zaliczkę na podatek dochodowy (PIT). W sklepie konsumenci zawsze płacą cenę brutto (z VAT). Natomiast prowadzących firmę zwykle interesuje kwota netto, ponieważ podatek VAT zazwyczaj można odliczyć.
min.
