Zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia – kiedy jest możliwe?

Czy jest możliwe zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia?

Zwolnienie lekarskie przysługuje pracownikowi także po ustaniu zatrudnienia. Kluczowe są jednak okoliczności, w jakich rozpoczął się okres niezdolność do pracy. Jeśli pracownik zachorował:

• Jeszcze w czasie trwania stosunku pracy – do końca umowy wynagrodzenie chorobowe wypłaca mu pracodawca. Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia jest już wypłacany przez ZUS.
• Już po ustaniu zatrudnienia – prawo do zasiłku przysługuje mu tylko pod warunkiem, że niezdolność do pracy zaczęła się w ciągu 14 dni od zakończenia umowy i trwa co najmniej 30 dni bez przerwy. Wyjątek dotyczy chorób zakaźnych, które później dają objawy – w ich przypadku niezdolność do pracy może zacząć się w terminie maksymalnie 3 miesięcy od wygaśnięcia ubezpieczenia chorobowego.

Ile może trwać zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia?

W przypadku L4 po ustaniu stosunku pracy ZUS wypłaca zasiłek chorobowy przez maksymalnie 91 dni. Do wyjątków należy jednak niezdolność do pracy:

• Spowodowana gruźlicą lub ciążą – łączny czas zwolnienia lekarskiego może wynosić do 270 dni.
• Związana z dawstwem komórek, tkanek i narządów – zwolnienie lekarskie po ustaniu stosunku pracy może trwać do 182 dni.

Na kogo wystawić zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia?

W przypadku pierwszego wniosku o zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia, L4 powinno zostać wystawione na byłego pracodawcę, wraz z jego numerem NIP. Przy kontynuacji zwolnienia lekarskiego nie jest to już konieczne. Można przekazać je bezpośrednio do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Warto pamiętać przy tym o ciągłości zwolnień, ponieważ przerwa między nimi może pozbawić Cię prawa do dalszych świadczeń.

Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia – kiedy przysługuje?

Podsumowując informacje na temat zależności między końcem umowy a L4, warto podkreślić, że zwolnienie lekarskie przysługuje pod warunkiem:

• wcześniejszego opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe (obowiązkowych na umowie o pracę i dobrowolnych przy umowie-zleceniu),
• pojawienia się niezdolności do pracy w trakcie zatrudnienia lub 14 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego (3 miesięcy przy chorobach zakaźnych),
• trwania niezdolności do pracy przez min. 30 dni i max. 91 dni (182 dni w przypadku badań dla dawców i 270 dni przy gruźlicy lub ciąży).

Zasady te dotyczą nie tylko umów o pracę na czas nieokreślony. Regulują też zależność między:

• zwolnieniem lekarskim a końcem umowy o pracę na czas określony,
• L4 a końcem umowy na okres próbny.

Warto przypomnieć tu jedynie o wyjątku w postaci L4 z kodem literowym B. Umowa na czas określony albo umowa na okres próbny dłuższy niż 1 miesiąc, która miałaby się zakończyć po upływie 3. miesiąca ciąży, z mocy prawa przedłuża się do dnia porodu.

Kiedy ZUS może odmówić wypłaty zasiłku chorobowego?

ZUS może odmówić wypłaty zasiłku m.in. z powodu późnego pojawienia się objawów chorobowych, braków w dokumentach lub zakwestionowania zwolnienia lekarskiego. Każdy wniosek jest analizowany indywidualnie, a decyzja zależy od spełnienia konkretnych warunków. Poniżej znajdziesz najczęstsze przyczyny odmowy:

• Choroba po terminie ustawowym – zasiłek nie przysługuje ubezpieczonemu, którego niezdolność do pracy powstała po upływie 14 dni (lub 3 miesięcy) od zakończenia zatrudnienia. W takiej sytuacji ZUS uznaje, że choroba nie ma związku z wcześniejszym ubezpieczeniem chorobowym.
• Zbyt krótki okres ubezpieczenia chorobowego – odmowa jest możliwa, jeśli ubezpieczenie trwało za krótko. Dotyczy to głównie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, które musi być opłacane przez co najmniej 30 dni.
• Braki lub błędy w dokumentach – ZUS może wstrzymać wypłatę, jeśli nie złożysz formularza ZUS Z-10 albo zaświadczenia ZUS Z-3. Problemem bywają też błędy w danych osobowych, nieaktualne druki lub nieczytelne załączniki.
• Zakwestionowanie zwolnienia lekarskiego – ZUS ma prawo skierować Cię na badania kontrolne. Jeśli się na nich nie stawisz albo lekarz orzecznik nie potwierdzi niezdolności do pracy, zasiłek nie zostanie wypłacony.
• Praca w czasie zwolnienia lekarskiego – wykonywanie pracy zarobkowej lub prowadzenie działalności w trakcie L4 jest podstawą do odmowy zasiłku. W takich przypadkach ZUS może też żądać zwrotu wcześniej wypłaconych świadczeń.
• Przekroczenie limitu zasiłku – po wykorzystaniu 182 dni zasiłku w ciągu roku (lub 270 dni przy ciąży i gruźlicy) prawo do zwolnienia wygasa. Dalsze wsparcie wymaga przyznania świadczenia rehabilitacyjnego.
• Nieprawidłowości w zatrudnieniu lub składkach – odmowa może dotyczyć sytuacji, gdy składki były opłacane z przerwami, zatrudnienie nie miało legalnego charakteru albo umowa została zawarta wyłącznie w celu uzyskania zwolnienia lekarskiego.

Ile wynosi zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia?

Co do zasady zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia wynosi 80% podstawy, od której opłacane były składki. Oznacza to, że jest liczony na takich samych zasadach jak L4 w trakcie pracy.

W wyjątkowych sytuacjach ZUS może jednak wypłacać ubezpieczonemu zasiłek w wysokości 100%. Chodzi o:

• niezdolność do pracy w czasie ciąży,
• niezdolność do pracy powstałą wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy,
• niezdolność do pracy trwającą nieprzerwanie przez ponad 90 dni w roku (od 91. dnia tej niezdolności).

Jakie dokumenty do ZUS należy złożyć, żeby otrzymać zasiłek chorobowy?

Po zakończeniu stosunku pracy samo L4 nie wystarczy. ZUS musi potwierdzić, że osoba wnioskująca o zasiłek była objęta ubezpieczeniem chorobowym i spełnia warunki do wypłaty świadczenia. Jakie dokumenty do ZUS należy więc złożyć?

• e-ZLA, czyli elektroniczne zwolnienie lekarskie – trafia do ZUS-u automatycznie. Potwierdzenie warto zachować dla siebie, zwłaszcza gdy pierwsze L4 zostało wystawione na NIP byłego pracodawcy.
• Wniosek o zasiłek chorobowy – przy umowie o pracę podstawą jest formularz ZUS Z-3, który wypełnia były pracodawca. Osoby objęte dobrowolnym ubezpieczeniem składają formularz ZUS Z-3a samodzielnie.
• Oświadczenie ZUS Z-10 – po ustaniu zatrudnienia składasz je osobiście. Potwierdzasz w nim, że nie wykonujesz działalności zarobkowej i nie zachodzą inne przesłanki, które wykluczałyby wypłatę świadczenia.
• Zaświadczenie od byłego pracodawcy – dokument ZUS Z-3 zawiera informacje o wynagrodzeniu potrzebne do wyliczenia wysokości zasiłku. Bez niego ZUS może wstrzymać wypłatę i wezwać do uzupełnienia braków.
• Dokumentacja medyczna – nie zawsze jest wymagana na start, ale bywa pomocna przy ewentualnych wątpliwościach. Warto więc przygotować sobie wyniki badań, wypisy ze szpitala lub zaświadczenia lekarskie.
• Potwierdzenie ostatniego zatrudnienia – przydaje się, gdy w systemie brakuje danych. Może to być kopia świadectwa pracy albo zaświadczenie z działu kadr.

L4 po zakończeniu umowy a rejestracja w urzędzie pracy jako bezrobotny

W trakcie trwania zwolnienia lekarskiego nie możesz zarejestrować się jako osoba bezrobotna. L4 wiąże się z niezdolnością do pracy, co wyklucza się z podstawowym warunkiem przyznania takiego statusu. Rejestracja w urzędzie pracy oznacza mianowicie gotowość do podjęcia zatrudnienia, czego podczas choroby nie możesz zadeklarować.

Zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia a prawo do ubezpieczenia zdrowotnego

W przypadku kontynuacji L4 po ustaniu zatrudnienia lub otrzymaniu zwolnienia już po utracie pracy zachowujesz prawo do ubezpieczenia zdrowotnego. Możesz więc nieodpłatnie korzystać z usług lekarzy i refundacji leków w ramach NFZ.

Ubezpieczenie zdrowotne przysługuje Ci tak długo, jak długo pobierasz zasiłek chorobowy. Maksymalnie jest to zatem 91 dni. Okres ochrony kończy się wraz z ostatnim dniem zwolnienia lekarskiego.

Kto może otrzymać świadczenie rehabilitacyjne po ustaniu zatrudnienia?

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje osobom, które nadal są niezdolne do pracy, ale mają szansę na odzyskanie sprawności, nawet jeśli ich umowa o pracę już się zakończyła. Zdarza się bowiem, że w przypadku choroby po ustaniu zatrudnienia okres zasiłkowy nie wystarcza na powrót do zdrowia. W takiej sytuacji można starać się o dalsze wsparcie z ZUS właśnie w formie świadczenia rehabilitacyjnego.

W celu jego uzyskania należy spełnić jeden warunek: niezdolność do pracy musi powstać jeszcze w czasie, gdy obowiązywało ubezpieczenie chorobowe. Środki można otrzymywać maksymalnie przez 12 miesięcy. ZUS przyznaje je na okres potrzebny do leczenia i odzyskania zdolności do pracy, najczęściej na kilka miesięcy jednorazowo. Decyzję podejmuje lekarz orzecznik na podstawie dokumentacji medycznej.

Aby ubiegać się o świadczenie, trzeba złożyć:

• wniosek ZUS ZN-7,
• zaświadczenie o stanie zdrowia na druku OL-9,
• oświadczenie ZUS Z-10.

Jeśli nie zgadzasz się z decyzją lekarza orzecznika, masz prawo złożyć sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w ciągu 14 dni.

Jak długo można chorować po ustaniu zatrudnienia? Podsumowanie

Wiedząc, czy po rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron przysługuje zasiłek chorobowy i kto płaci L4 po ustaniu zatrudnienia, łatwiej zadbasz o swoje interesy. Warto pamiętać w tej kwestii zarówno o obowiązkach pracodawcy, jak i o przywilejach, które przysługują ubezpieczonym. Przestrzegaj więc opisanych w tym artykule zasad, a procedura wypłaty zasiłku chorobowego przez ZUS na pewno Cię nie zaskoczy!