Czym jest zasiłek rodzinny?
Zasiłek rodzinny to wsparcie finansowe dla rodzin wychowujących dzieci i znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Ma pomóc w pokrywaniu codziennych kosztów związanych z opieką i utrzymaniem pociech. Jego celem jest wyrównanie szans dzieci w rodzinach o niższych dochodach. Szczególne znaczenie może mieć w przypadku osób wychowujących dzieci z niepełnosprawnościami.
Komu przysługuje zasiłek rodzinny?
Prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje zarówno na dziecko, jak i osobie uczącej się, jeśli beneficjent spełnia warunki ustawowe i mieszka w Polsce przez cały okres pobierania świadczenia.
Zasiłek rodzinny może otrzymać:
- rodzic dziecka,
- jeden z rodziców lub opiekun prawny dziecka,
- opiekun faktyczny dziecka, czyli osoba, która wystąpiła do sądu o przysposobienie dziecka,
- osoba ucząca się, która jest pełnoletnia i nie pozostaje na utrzymaniu rodziców z powodu ich śmierci lub ustalonego prawa do alimentów.
Zasiłek rodzinny można pobierać tylko do ukończenia przez dziecko:
- 18. roku życia lub nauki w szkole (nie dłużej niż do 21. roku życia),
- 24. roku życia, jeśli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i posiada orzeczenie o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.
Świadczenie może być przyznane nie tylko rodzicowi lub opiekunowi, ale też dziecku pełnoletniemu. Dotyczy to osób, które uczą się w szkole bądź w szkole wyższej i spełniają ustawowe kryteria. Zasiłek przysługuje im maksymalnie do ukończenia 24. roku życia.
Jeżeli prawo do zasiłku rodzinnego na to samo dziecko przysługuje kilku osobom, świadczenie wypłacane jest temu, kto pierwszy złoży wniosek.
Gdy dziecko nie mieszka z obojgiem rodziców, zasiłek rodzinny otrzymuje ten rodzic lub opiekun, pod którego faktyczną opieką dziecko pozostaje.
Warunki przyznania zasiłku rodzinnego – kryterium dochodowe
Prawo do zasiłku rodzinnego zależy od wysokości dochodu rodziny lub osoby uczącej się. Obowiązują dwa progi dochodowe, w zależności od sytuacji:
- 674 zł na osobę – w przypadku zasiłku rodzinnego na dziecko lub osobę uczącą się,
- 764 zł na osobę – w przypadku zasiłku na dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności albo z orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności.
Przekroczenie kryterium dochodowego nie oznacza automatycznej utraty prawa do zasiłku rodzinnego. W praktyce obowiązuje zasada „złotówka za złotówkę”. Oznacza to, że jeśli dochód rodziny jest wyższy niż próg dochodowy, świadczenie nadal może być wypłacane, ale w niższej kwocie.
Jak obliczyć dochód do zasiłku rodzinnego?
Aby ustalić dochód do zasiłku rodzinnego, pod uwagę bierze się zarobki rodziny z poprzedniego roku, skorygowane o tzw. dochód utracony i uzyskany.
Dochód rodziny jest więc pomniejszany, jeśli jego utrata nastąpiła m.in. z powodu:
- przejścia na urlop wychowawczy,
- utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
- utraty prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
- utraty świadczenia przedemerytalnego, emerytalnego, rentowego itp.,
- zawieszenia lub zamknięcia działalności gospodarczej,
- utraty zasiłku macierzyńskiego, chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego po zakończeniu pracy,
- utraty alimentów z powodu śmierci osoby zobowiązanej.
Do dochodu dolicza się natomiast dochód uzyskany, między innymi po zakończeniu urlopu wychowawczego lub po ponownym podjęciu pracy czy działalności.
Każdą utratę lub uzyskanie dochodu trzeba potwierdzić dokumentami. Należy je dołączyć do wniosku o zasiłek rodzinny. Bez tego urząd nie uwzględni zmian w sytuacji finansowej.
Warto też pamiętać, że do dochodu rodziny nie wlicza się stypendiów przyznanych za wyniki w nauce lub osiągnięcia sportowe. Dzięki temu takie nagrody nie obniżają szans na otrzymanie zasiłku rodzinnego.
Kiedy zasiłek rodzinny nie jest przyznawany?
Zasiłek rodzinny nie przysługuje m.in. na dzieci będące w związkach małżeńskich lub umieszczone w instytucjach, które zapewniają całodobowe utrzymanie. Świadczenie nie jest więc przyznawane, gdy:
- dziecko lub osoba ucząca się pozostaje w związku małżeńskim,
- dziecko zostało umieszczone w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej,
- osoba ucząca się przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie,
- pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się ma prawo do zasiłku rodzinnego na własne dziecko,
- członek rodziny otrzymuje podobne świadczenie na to samo dziecko za granicą (z wyjątkiem sytuacji objętych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub odpowiednimi umowami międzynarodowymi),
- osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostały zasądzone alimenty od drugiego rodzica, chyba że:
- jedno lub oboje rodziców dziecka nie żyje,
- ojciec dziecka jest nieznany,
- sąd oddalił powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego,
- sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka, bez obowiązku alimentacyjnego po stronie drugiego rodzica.
Ile wynosi zasiłek rodzinny i od czego zależy jego wysokość?
Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi 95 zł, 124 zł lub 135 zł w zależności od wieku dziecka, na które przysługuje świadczenie. Im starsze, tym wyższa kwota wsparcia:
- 95 zł – wysokość zasiłku na dziecko do ukończenia 5. roku życia,
- 124 zł – wysokość zasiłku na dziecko pomiędzy 5. a 18. rokiem życia,
- 135 zł – wysokość zasiłku na dziecko pomiędzy 18. a 24. rokiem życia.
Ile wynosi zasiłek rodzinny na dziecko niepełnosprawne?
Zasiłek rodzinny na dziecko niepełnosprawne składa się z podstawowej kwoty świadczenia oraz dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Wysokość łącznego wsparcia zależy od wieku dziecka:
- 185 zł miesięcznie na dziecko do ukończenia 5. roku życia (95 zł zasiłku rodzinnego + 90 zł dodatku),
- 234 zł miesięcznie na dziecko pomiędzy 5. a 18. rokiem życia (124 zł zasiłku rodzinnego + 110 zł dodatku),
- 245 zł miesięcznie na dziecko pomiędzy 18. a 24. rokiem życia (135 zł zasiłku rodzinnego + 110 zł dodatku).
Dodatki do zasiłku rodzinnego
Świadczenia rodzinne to nie tylko sam zasiłek. Do podstawowej kwoty mogą dojść rozmaite dodatki, które odpowiadają na konkretne potrzeby rodziny. Różnią się one zarówno wysokością, jak i zasadami przyznawania i terminami składania wniosków. Poniżej omawiam kluczowe dodatki rodzinne, które mogą zwiększyć wartość wsparcia:
Dodatek z tytułu urodzenia dziecka
Jest to dodatek, który przysługuje jednorazowo po narodzinach dziecka. Wynosi 1 000 zł na każdą pociechę. Wniosek trzeba złożyć najpóźniej do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia. Po tym terminie prawo do dodatku wygasa.
Dodatek z tytułu urlopu wychowawczego
Dodatek ten ma zrekompensować brak dochodu w czasie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Przysługuje w wysokości 400 zł miesięcznie. Jest wypłacany maksymalnie przez:
- 24 miesiące,
- 36 miesięcy, jeśli opieka dotyczy więcej niż jednego dziecka urodzonego przy jednym porodzie,
- 72 miesiące, gdy opieka sprawowana jest nad dzieckiem z orzeczeniem o niepełnosprawności albo znacznym stopniu niepełnosprawności.
Dodatek nie przysługuje m.in. osobom, które pracują w trakcie urlopu wychowawczego, korzystają z zasiłku macierzyńskiego albo nie sprawują faktycznej opieki nad dzieckiem.
Dodatek z tytułu samotnego wychowywania
Dodatek ten jest przeznaczony dla osób samotnie wychowujących dziecko, jeśli nie zostały zasądzone alimenty od drugiego rodzica. Dotyczy także osoby uczącej się. Świadczenie wynosi 193 zł miesięcznie na dziecko, jednak nie więcej niż 386 zł łącznie na wszystkie dzieci.
Jeżeli dziecko posiada orzeczenie o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, kwota dodatku wzrasta o 80 zł na dziecko, maksymalnie o 160 zł na całą rodzinę.
Dodatek dla rodziny wielodzietnej
Ten dodatek przysługuje rodzinom wielodzietnym, czyli wychowującym co najmniej troje dzieci uprawnionych do zasiłku rodzinnego. Wsparcie wynosi 95 zł miesięcznie i jest wypłacane na trzecie oraz każde kolejne dziecko.
Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka z niepełnosprawnością
Dodatek ma pokryć zwiększone koszty związane z leczeniem, rehabilitacją i edukacją dziecka. Przysługuje na:
- dziecko do 16. roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności,
- dziecko do 24. roku życia z orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności.
Miesięczna kwota dodatku wynosi:
- 90 zł na dziecko do 5. roku życia,
- 110 zł na dziecko w wieku od 5 do 24 lat.
Dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego
To dodatek, który przysługuje raz w roku i wynosi 100 zł na dziecko. Jest przyznawany w związku z rozpoczęciem roku szkolnego lub rocznego przygotowania przedszkolnego. Wniosek trzeba złożyć do końca okresu zasiłkowego, w którym dziecko rozpoczęło naukę.
Dodatek na naukę poza miejscem zamieszkania
Dodatek ten przysługuje dzieciom i osobom uczącym się, które uczęszczają do szkoły poza miejscem zamieszkania. Wysokość świadczenia zależy od sytuacji:
- 113 zł miesięcznie – w przypadku dzieci lub osób uczących się, które zamieszkują w miejscowości, gdzie znajduje się siedziba szkoły, i legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności,
- 69 zł miesięcznie – w przypadku dzieci i osób uczących się, które dojeżdżają z miejsca zamieszkania do miejscowości, gdzie znajduje się siedziba szkoły.
Dodatek jest wypłacany przez 10 miesięcy w roku, od września do czerwca, w okresie faktycznego pobierania nauki.
Jakie dokumenty są potrzebne do zasiłku rodzinnego?
Do wniosku o zasiłek rodzinny potrzebne są przede wszystkim dokumenty potwierdzające dochód rodziny, sytuację dziecka oraz prawo do opieki. Dokładna lista załączników zależy od indywidualnej sytuacji wnioskodawcy.
Podstawowe dokumenty do zasiłku rodzinnego to:
- Oświadczenie o kontynuowaniu nauki – gdy dziecko uczy się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej.
- Dokumenty potwierdzające dochód rodziny z roku poprzedzającego okres zasiłkowy, w tym oświadczenia o dochodach nieopodatkowanych.
- Dokumenty dotyczące gospodarstwa rolnego, jeśli rodzina je posiada, wraz z informacją o jego powierzchni w hektarach przeliczeniowych.
- Umowy dzierżawy lub wniesienia gruntów, jeśli gospodarstwo rolne zostało oddane w dzierżawę lub przekazane do spółdzielni.
- Wyroki lub ugody alimentacyjne, jeśli w rodzinie obowiązuje ustalone świadczenie alimentacyjne.
- Potwierdzenia zapłaty alimentów, gdy członek rodziny płaci je na rzecz osoby spoza rodziny.
- Dokumenty o bezskutecznej egzekucji alimentów, jeśli nie są one wypłacane lub są wypłacane częściowo.
- Dokumenty potwierdzające utratę dochodu, wraz z datą i kwotą utraconych środków.
- Dokumenty potwierdzające uzyskanie dochodu, jeśli sytuacja finansowa zmieniła się po roku bazowym.
- Akt zgonu rodzica lub małżonka albo inne dokumenty potwierdzające brak możliwości uzyskania alimentów.
- Wyroki sądu rodzinnego, m.in. w sprawie rozwodu, separacji, opieki naprzemiennej lub całkowitego utrzymania dziecka przez jednego z rodziców.
- Dokumenty adopcyjne lub opiekuńcze, jeśli dziecko zostało przysposobione lub ustanowiono opiekuna prawnego.
- Inne dokumenty lub oświadczenia, których urząd może zażądać, aby prawidłowo ustalić prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków.
Kiedy składać wniosek o zasiłek rodzinny?
Wniosek o zasiłek rodzinny na nowy okres zasiłkowy można składać od 1 sierpnia (lub 1 lipca w przypadku wniosków online). Najlepiej zrobić to do 31 sierpnia, bo dzięki temu świadczenie za listopad zostanie wypłacone jeszcze przed 30 listopada.
Jeśli wniosek złożysz między 1 września a 31 października, urząd również przyzna Ci świadczenie. Musisz jednak liczyć się z późniejszym terminem wypłaty. W takim przypadku środki za listopad otrzymasz do 31 grudnia.
Jak wypełnić i złożyć wniosek o zasiłek rodzinny?
Wniosek o zasiłek rodzinny możesz złożyć zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej. Zadbaj przy tym o poprawne wypełnienie formularza i komplet załączników potwierdzających dochód rodziny oraz sytuację dziecka.
Gdzie złożyć wniosek?
Wniosek o zasiłek rodzinny składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym dla miejsca zamieszkania. Najczęściej zajmuje się tym ośrodek pomocy społecznej lub dział świadczeń rodzinnych. Formularz można złożyć osobiście albo przesłać pocztą.
Jak złożyć wniosek online?
Wniosek online możesz złożyć za pośrednictwem platformy ePUAP. To wygodne rozwiązanie, które pozwala uniknąć osobistej wizyty w urzędzie. Wystarczy profil zaufany lub podpis elektroniczny.
Po zalogowaniu wybierz odpowiedni formularz, uzupełnij dane i dołącz skany lub pliki z wymaganymi dokumentami. Po przesłaniu wniosku otrzymasz potwierdzenie jego złożenia. Urząd skontaktuje się z Tobą, jeśli zajdzie potrzeba uzupełnienia dokumentów lub udzielenia dodatkowych wyjaśnień.
Zasiłek rodzinny – dla kogo i ile? Podsumowanie
Zasiłek rodzinny to wsparcie dla rodzin, których sytuacja finansowa spełnia warunki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Znajomość zasad jego przyznawania ułatwia proces wnioskowania i przyspiesza wypłaty. Zapamiętaj więc, jakie dochody są wliczane do zasiłku rodzinnego i jak je ustalić. Dzięki temu szybko określisz, czy przysługuje Ci dodatkowa pomoc, i skompletujesz wszystkie niezbędne dokumenty.
min.
