Umowa o pracę na okres próbny – czym się charakteryzuje?

Czym jest umowa o pracę na okres próbny?

Umowa na okres próbny jest w zasadzie taka sama jak standardowa umowa o pracę, jeśli chodzi o prawa i obowiązki stron. Jej charakterystyczną cechą jest ograniczony czas trwania, krótszy okres wypowiedzenia, a także cel jej zawarcia.

Jak wskazuje nazwa, celem kontraktu jest wypróbowanie danej osoby jako pracownika, a także firmy jako pracodawcy. Nie zapominajmy, że wartości, jakie deklaruje pracodawca, nie zawsze są przez niego respektowane w codziennym środowisku pracy. Z kolei wielu pracowników przecenia i koloryzuje swoje umiejętności, by zdobyć pracę.

Jak powinna wyglądać umowa na okres próbny?

Umowa na okres próbny musi być sporządzona na piśmie i podpisana najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy. Dokument powinien zawierać:

• dane pracodawcy;
• dane pracownika;
• rodzaj umowy;
• datę zawarcia umowy;
• warunki pracy i płacy, w szczególności:
  • rodzaj pracy;
  • miejsce lub miejsca świadczenia pracy;
  • wysokość wynagrodzenia;
  • wymiar czasu pracy;
  • dzień rozpoczęcia pracy;
• czas trwania lub dzień zakończenia umowy;
• podpisy obu stron umowy.

Umowa na okres próbny – wzór

Jakie warunki przysługują na umowie o pracę na okres próbny?

Pracownika, jak i pracodawcę obowiązują warunki umowy uzgodnione i zapisane w umowie o pracę, jednak nie mogą one być gorsze niż te opisane w kodeksie pracy.

Umowa o pracę na okres próbny a wynagrodzenie

Każdy pracownik ma prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę, zgodnie z jego kwalifikacjami i zajmowanym stanowiskiem.

Wynagrodzenie na umowie na okres próbny nie może być niższe niż minimalne wynagrodzenie. W 2025 r. wynosi ono 4666 zł brutto (minimalna stawka godzinowa to 30,50 zł). Natomiast od 1 stycznia 2026 r. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów minimalną pensję podniesiono do wysokości 4806 zł, a stawkę godzinową do kwoty 31,40 zł.

Umowa o pracę na okres próbny a urlop wypoczynkowy

Prawo pracy stanowi, że każdy pracownik ma prawo do urlopu wypoczynkowego, bez względu na rodzaj zawartej umowy. W tym wypadku liczy się nie tyle forma zatrudnienia, ile wymiar czasu pracy, liczba przepracowanych miesięcy w danym roku i staż zatrudnienia.

Wymiar urlopu wynosi 26 dni lub 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat. Jeśli podejmuje on pracę po raz pierwszy w roku kalendarzowym, uzyskuje prawo do urlopu w wymiarze 1/12 z przysługującego mu rocznego urlopu za każdy przepracowany miesiąc. Oznacza to, że może wziąć dzień wolnego po miesiącu pracy.

Natomiast w przypadku gdy pracownik już był wcześniej zatrudniony, np. zakończył współpracę z poprzednim pracodawcą w maju, a we wrześniu podpisał umowę na okres próbny, to prawo do urlopu przysługuje mu proporcjonalnie do długości okresu próbnego już z chwilą podjęcia pracy. W takiej sytuacji ma prawo wnioskować o wolne nawet po przepracowanym jednym dniu.

Umowa o pracę na okres próbny a L4

Osoba zatrudniona na umowę o pracę, w tym na okres próbny, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i społecznemu. Dzięki temu ma prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej i zasiłku chorobowego, jeśli otrzyma zwolnienie lekarskie, czyli L4.

Przy czym prawo do zasiłku chorobowego pracownik nabywa po okresie wyczekiwania, czyli po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.

Ile może trwać umowa o pracę na okres próbny?

Zgodnie z kodeksem umowa na okres próbny nie może trwać dłużej niż:

• jeden miesiąc – jeśli kontrakt docelowy ma być zawarty na czas określony krótszy niż 6 miesięcy;
• dwa miesiące – w przypadku zamiaru podpisania umowy o pracę na czas określony wynoszący co najmniej 6 miesięcy i krótszy niż 12 miesięcy;
• trzy miesiące – jeśli kolejna umowa ma być podpisana na czas określony wynoszący co najmniej 12 miesięcy lub na czas nieokreślony.

Oznacza to, że okres próbny może trwać nawet jeden czy dwa dni, jeśli strony uznają to za wystarczające. Jednak najczęściej pracodawcy proponują umowy na 3 miesiące. Dla wielu z nich jest to optymalny czas, aby w pełni zweryfikować umiejętności nowego pracownika i jego przydatność w organizacji. Z drugiej strony, zatrudniona osoba jest w stanie zorientować się, jakie realnie panują zasady w firmie, czy odpowiada jej atmosfera i styl zarządzania.

Przedłużenie umowy o pracę na okres próbny

Co do zasady umowa na okres próbny jest umową czasową i rozwiązuje się po upływie umówionego czasu. Jednak prawo przewiduje pewne odstępstwa od tej zasady.

Po pierwsze strony mają prawo jednokrotnie wydłużyć w umowie o pracę na okres próbny ustawowe okresy, jednak nie więcej niż o jeden miesiąc i pod warunkiem, że jest to uzasadnione rodzajem pracy.

Po drugie pracodawca i pracownik mogą uzgodnić, że czas trwania umowy na okres próbny przedłuża się o czas urlopu, a także o czas innej usprawiedliwionej nieobecności zatrudnionego w pracy np. zwolnienia lekarskiego, o ile takie wystąpią.

Po trzecie kodeks umożliwia ponowne zawarcie umowy na okres próbny, pod warunkiem że: 

• pracownik zostanie zatrudniony do wykonywania innego rodzaju pracy w tej samej firmie;
• upłynęły 3 lata od rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniej umowy.

Po czwarte umowa o pracę na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega automatycznie przedłużeniu do dnia porodu.

Warto wiedzieć, że umowa na okres próbny nie wlicza się do limitów umów. Przypomnijmy, że pracodawca ma prawo zawrzeć z tym samym pracownikiem maksymalnie 3 umowy na czas określony na okres nieprzekraczający łącznie 33 miesięcy. Po tym czasie kolejna umowa musi być podpisana na czas nieoznaczony.

Jak wypowiedzieć umowę na okres próbny?

Zasadniczo umowa o pracę na okres próbny ulega rozwiązaniu wraz z upływem zawartej w niej daty. Jednak, jak każdy kontrakt, także ten można wypowiedzieć wcześniej z zachowaniem okresu wypowiedzenia lub też za porozumieniem stron.

Okres wypowiedzenia umowy o pracę na okres próbny trwa:

• 3 dni robocze, jeżeli kontrakt został zawarty do 2 tygodni;
• 1 tydzień, jeżeli zatrudnienie miało trwać dłużej niż 2 tygodnie;
• 2 tygodnie, jeżeli okres próby wynosi 3 miesiące.

Należy pamiętać, że okres wypowiedzenia umowy o pracę na okres próbny liczony w dniach rozpoczyna się od następnego dnia po złożeniu lub otrzymaniu dokumentu. Natomiast jeśli jest wyrażony w tygodniach, musi zakończyć się w sobotę. Wypowiedzenie umowy standardowo trzeba sporządzić na piśmie i własnoręcznie podpisać.

Kontrakt na okres próbny może być również rozwiązany bez zachowania okresu wypowiedzenia przez każdą ze stron pod warunkiem wystąpienia przesłanek opisanych w kodeksie pracy. Są nimi m.in. poważne naruszenia obowiązków i działania pracownika na szkodę firmy, notoryczne łamanie praw pracowniczych lub zasad BHP przez pracodawcę, a także mobbing.

Koniec umowy na okres próbny i co dalej?

To, co się wydarzy po okresie próbnym, zależy od obu stron. Jeśli pracodawca jest zadowolony z pracownika i odwrotnie, to z pewnością dojdzie do podpisania umowy o pracę na czas określony lub nieoznaczony.

Natomiast, kiedy któraś ze stron nie jest przekonana do drugiej, umowa na okres próbny ulega rozwiązaniu. Wcześniej pracownik musi wykorzystać przysługujący mu urlop (o ile jeszcze tego nie zrobił). Potem musi szukać nowego miejsca pracy, a w międzyczasie może zarejestrować się w urzędzie pracy, aby nie stracić prawa do ubezpieczenia zdrowotnego i bezpłatnej opieki zdrowotnej. Z kolei pracodawcę czeka kolejna rekrutacja.