Przychód a dochód – czym się różnią i jak je liczyć?

Czym się różni przychód od dochodu?

Różnica między przychodem a dochodem sprowadza się do sposobu wyliczania. Jest szczególnie istotna z punktu widzenia przedsiębiorców.

Co to jest przychód?

Przychód to suma wszystkich należności uzyskanych z prowadzonej działalności w danym okresie przed odjęciem jakichkolwiek kosztów. Pokazuje, ile zarobiłeś brutto. Jeśli sprzedajesz produkt za 100 złotych, przychód wyniesie tyle samo.

Przychód pokazuje skalę działalności przedsiębiorstwa i wpływa na wiele istotnych kwestii związanych z jego prowadzeniem, w tym m.in.:

• czy trzeba płacić podatek VAT, 
• jaka jest forma opodatkowania biznesu; 
• czy podatnik mieści się w limitach uprawniających do skorzystania z konkretnych rozwiązań.

Przychód nie stanowi kwoty, którą można swobodnie dysponować. Analogicznie wysoki przychód nie oznacza automatycznie dużej liczby zarobionych pieniędzy – jeśli koszty są bardzo duże, zysk może być niewielki albo żaden.

Dochód - definicja

Bardziej istotny z punktu widzenia praktycznego jest wypracowywany dochód. To uzyskana w danym okresie nadwyżka przychodu nad kosztami jego uzyskania.

Dochód jest kwotą, która zostaje po odjęciu poniesionych wydatków. Pozwala ocenić, czy transakcja w ogóle się opłaca. Można go legalnie kształtować poprzez planowanie podatkowe – np. amortyzację czy dostosowywanie momentu zakupów do rozliczania kosztów.

Przychód a dochód pracownika

Inne znaczenie ma przychód i dochód dla pracownika. W tym przypadku podatek liczy się od dochodu, natomiast przychód to suma przed jakimikolwiek potrąceniami.

Wynagrodzenie netto i brutto

Przychód pracownika to przede wszystkim jego wynagrodzenie brutto z umowy. Dochód nie jest jednocześnie równoznaczny z wynagrodzeniem netto.

W zakres przychodu wchodzą także wszystkie inne świadczenia otrzymywane od pracodawcy, w tym premie czy dodatki za nadgodziny. Dopiero od tej sumy odejmuje się koszty uzyskania przychodu oraz składki społeczne ZUS i powstaje dochód.

W przypadku pracowników koszty uzyskania przychodu są niewielkie i ustalane ryczałtowo. W odróżnieniu od działalności gospodarczej nie obejmują składek społecznych ZUS, dlatego odejmuje się je oddzielnie w procesie wyliczania podstawy opodatkowania.

Wynagrodzenie netto uzyskuje się dopiero po odjęciu od wynagrodzenia brutto podatku PIT i składek.

Najważniejsze zależności między przychodem, dochodem, wynagrodzeniem brutto i netto ukazuje poniższa tabela.

Pojęcie	Znaczenie praktyczne
Przychód	Wynagrodzenie brutto z umowy o pracę
Dochód	Przychód – koszty uzyskania przychodu – składki społeczne ZUS
Wynagrodzenie netto	To, co otrzymujesz „na rękę” po odjęciu podatku i składek

 

Dochód a przychód w działalności gospodarczej

W przypadku działalności gospodarczej ponoszone koszty jej prowadzenia są wyższe niż u pracowników – uwzględnia się je realnie, a nie ryczałtowo. Przedsiębiorcy mogą zaliczać do tej kategorii liczne wydatki, które prowadzą do uzyskania przychodu. Bezpośrednio wpływa to na wysokość uzyskiwanego dochodu.

Czym są koszty uzyskania przychodu?

Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się naturalnie z ponoszeniem kosztów. Do tej kategorii możesz zaliczyć wszystkie udokumentowane wydatki, które:

1. Zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodów, zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów; 
2. Mają związek z prowadzoną działalnością gospodarczą; 
3. Są racjonalne i uzasadnione gospodarczo; 
4. Stanowią koszty bezpośrednie albo pośrednie; 
5. Nie są wydatkami osobistymi przedsiębiorcy.

Koszty spełniające te kryteria mogą być uznane za koszty uzyskania przychodu i obniżyć Twój dochód, a w konsekwencji – podatek do zapłaty w przypadku niektórych form opodatkowania. 

Jako przykład wydatków, które mogą być niezbędne, aby uzyskać przychód, można wskazać m.in.: 

• miesięczne opłaty za najem powierzchni biurowej, 
• nabycie materiałów biurowych, 
• cena miesięcznej obsługi księgowej, 
• koszty zakupu komputera służącego do programowania w pracy programisty, 
• zakup materiałów niezbędnych do produkcji sprzedawanych towarów, 
• koszt kampanii marketingowej mającej zachęcić do skorzystania z oferty.

Na podstawie przepisów do kosztów działalności nie wpiszesz np. tabletu kupionego dla dziecka.

Czy dochód może być ujemny?

Dochód z działalności gospodarczej może być ujemny. Jeśli koszty uzyskania przychodu okażą się wyższe od przychodu, powstanie strata.

Dla przykładu, jeśli uzyskasz przychód na poziomie 5 tysięcy złotych, a koszt uzyskania przychodu wyniesie 7 tysięcy złotych, dochód wyniesie -2 tysiące złotych, czyli będzie stanowić stratę.

Jak obliczyć dochód z przychodu? Wzór i przykłady

Większych wątpliwości praktycznych nie budzi kwestia, jak obliczyć przychód. Wystarczy zsumować wszystkie należności. Stosunkowo prosty jest także wzór na dochód.

Jak obliczyć dochód? Najlepiej pokazać to na przykładach. 

1. Działalność gospodarcza

Przykład: 

Prowadzący działalność gospodarczą rozlicza się na zasadach ogólnych (bądź według stawki liniowej). Uzyskał przychód 15 000 złotych.

• Poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości 1000 zł za zakup sprzętu, 500 złotych na paliwo, 3000 zł za biuro oraz 2000 zł na składki społeczne ZUS, które podlegają zaliczeniu – łącznie 6500 złotych.

Dochód = 15 000 zł – 6500 zł = 8500 zł

2. Umowa o pracę

Przykład: 

Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie brutto 6300 złotych.

• Ta suma stanowi jej przychód. 
• Jednocześnie jest uprawniona do zaliczenia 250 złotych ryczałtowych kosztów uzyskania przychodu. 
• Pracodawca odejmuje od wynagrodzenia brutto obowiązkowe składki na ubezpieczenie społeczne – ok. 850 złotych.

Dochód = 6300 zł – 250 zł – 850 zł = 5200 zł

Przychód czy dochód – co jest opodatkowane?

Zasady obliczania podatku różnią się w zależności od formy opodatkowania, która ma zastosowanie w danym przypadku.

1. Podatek dochodowy PIT w przypadku umowy o pracę liczy się od dochodu, czyli w tym przypadku przychodu pomniejszonego o składki społeczne ZUS i zryczałtowane koszty uzyskania przychodu (jak w przykładzie wyżej).
2. W przypadku zasad ogólnych bądź podatku liniowego przy działalności gospodarczej opodatkowany jest dochód. Wystarczy, że od przychodu odejmiesz koszty uzyskania przychodu, aby uzyskać podstawę opodatkowania.
3. Odmienne zasady obowiązują w zakresie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dla przedsiębiorców. Podatek w tej formie opodatkowania jest liczony od przychodu – nie ma możliwości odjęcia poniesionych kosztów. Dochód nie ma w tym przypadku znaczenia dla podatku – zapłacisz go, nawet gdy będzie ujemny (strata).

Przykład: 

Przedsiębiorca rozliczający się ryczałtem 17% zarobił 10 000 złotych. 

• Ta suma stanowi przychód. 
• Poniósł koszty uzyskania przychodu 8000 zł – nie są brane pod uwagę.

Podatek wyniesie 10 000 zł * 17% = 1700 zł

Podsumowanie

Przychód i dochód to dwa różne pojęcia, które mają kluczowe znaczenie w obrocie gospodarczym. Ich zrozumienie jest bardzo ważne pod kątem wyboru najlepszej formy opodatkowania oraz oceny opłacalności transakcji. Warto pamiętać, że do kosztów uzyskania przychodu można zaliczyć tylko te wydatki, które spełniają ustawowe wymogi.