Praca w sobotę przy lekkim stopniu niepełnosprawności

Jakie są normy pracy dla osób z niepełnosprawnością?

Zasady zatrudniania osób z niepełnosprawnością reguluje przede wszystkim ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób z niepełnosprawnością. Zgodnie z tym aktem, taki pracownik może mieć przypisany jeden z trzech stopni niepełnosprawności:

• Znaczny – to osoby niezdolne do pracy lub zdolne wyłącznie w warunkach pracy chronionej. W celu pełnienia ról społecznych wymagają ciągłej opieki i pomocy w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Mimo to mogą być zatrudniane zarówno w zakładach pracy chronionej, jak i na otwartym rynku – pod warunkiem przystosowania stanowiska do ich potrzeb (lub zatrudnienia w formie telepracy).
• Umiarkowany – to osoby, które również są niezdolne do wykonywania pracy lub zdolne jedynie w warunkach pracy chronionej. Wymagają jednak tylko czasowej lub częściowej pomocy w celu pełnienia ról społecznych. Mogą być zatrudniane na tych samych warunkach co pracownicy ze znacznym stopniem niepełnosprawności.
• Lekki – to osoby o naruszonej sprawności organizmu, która w sposób istotny przyczynia się do obniżenia zdolności wykonywania pracy. Pracownicy z tej grupy bardzo często mogą wykonywać standardowe obowiązki służbowe bez konieczności przystosowywania stanowiska do ich potrzeb. W ciągu dalszym podlegają jednak przepisom ustawy o rehabilitacji.

Normy pracy zależą od konkretnego stopnia niepełnosprawności i dotyczą przede wszystkim następujących kwestii:

• Normy czasu pracy – osoby z niepełnosprawnością w stopniu lekkim mogą pracować maksymalnie 8 godzin dziennie i 40 tygodniowo. W przypadku stopnia umiarkowanego i znacznego jest to natomiast 7 godzin dziennie i 35 tygodniowo.
• Dodatkowa przerwa od pracy – praca z orzeczeniem o niepełnosprawności uprawnia do dodatkowej 15-minutowej przerwy w ciągu dnia. Można przeznaczyć ją na odpoczynek lub gimnastykę usprawniającą.
• Dodatkowy urlop wypoczynkowy – osoby z orzeczeniem o znacznym i umiarkowanym stopniu niepełnosprawności mają prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 10 dni na rok kalendarzowy.
• Dodatkowe zwolnienie z pracy – pracownikom z niepełnosprawnością w stopniu znacznym i umiarkowanym przysługuje też zwolnienie z pracy na czas badań lekarskich, zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych, jeśli nie można ich przeprowadzić poza godzinami pracy.

Możesz zastanawiać się, czym różnią się normy czasu pracy dla osoby z niepełnosprawnością w stopniu lekkim od norm pracownika podlegającemu wyłącznie Kodeksowi pracy. W pierwszym przypadku są to normy sztywne, w drugim natomiast przeciętne. Oznacza to, że osoba z orzeczeniem o niepełnosprawności nie może pracować na przykład 48 godzin w jednym tygodniu, żeby odebrać sobie dzień wolny w kolejnym. Pracownik, którego ustawa o rehabilitacji nie dotyczy, mógłby to zrobić.

Czy osoby z niepełnosprawnością mogą pracować w nadgodzinach, w nocy lub w weekendy?

Zgodnie z ustawą o rehabilitacji, osoby z niepełnosprawnością nie mogą pracować w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Przepisy przewidują jednak pewne wyjątki od tej reguły, o których przeczytasz poniżej. Nic nie stoi natomiast na przeszkodzie, aby pracownik z niepełnosprawnością wykonywał swoje obowiązki służbowe w weekendy. Ma do tego takie samo prawo jak inni zatrudnieni, pod warunkiem że nie powoduje to przekroczenia 35- lub 40-godzinnego tygodnia pracy.

Jakie wyjątki obowiązują w przypadku czasu pracy osób z niepełnosprawnością?

W niektórych sytuacjach pracodawca nie musi stosować się do norm czasu pracy i zakazów przewidzianych dla osób z niepełnosprawnością. Wyjątki dotyczą pracowników:

• zatrudnionych przy pilnowaniu mienia,

• posiadających zgodę lekarza medycyny pracy lub lekarza sprawującego opiekę nad pracownikiem.

Aby powierzyć osobie z niepełnosprawnością pracę w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej lub ponad normy wynikające z ustawy o rehabilitacji, pracodawca musi więc zatrudnić ją przy pilnowaniu mienia lub uzyskać zgodę lekarza. W tym ostatnim przypadku to właśnie pracodawca wysyła pracownika na badania i pokrywa ich koszt.

Kiedy zaczynają obowiązywać uprawnienia związane z czasem pracy pracownika?

Pracodawca powinien pamiętać, że uprawnienia wynikające z ustawy o rehabilitacji zaczynają obowiązywać w momencie, kiedy pracownik przedstawi mu orzeczenie o niepełnosprawności. Przywileje w postaci skróconego czasu pracy czy dodatkowych przerw i dni wolnych nie są jednak przesłanką do zmniejszenia wynagrodzenia zatrudnionego.

Warto też przypomnieć, że pracodawca powinien poinformować pracownika z niepełnosprawnością o warunkach jego zatrudnienia. Musi to zrobić w formie pisemnej najpóźniej do 7 dni od nawiązania stosunku pracy, chyba że informacje te znalazły się już w umowie.

Czy pracownik z lekkim stopniem niepełnosprawności, mający zgodę lekarza na nadgodziny, może korzystać z krótszych norm czasu pracy?

Zgoda lekarza na pracę OzN w godzinach nadliczbowych nie oznacza, że pracownik musi ją wykonywać. Cały czas chronią go ustawowe normy czasu pracy, które w przypadku lekkiego stopnia niepełnosprawności wynoszą 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo. Zatrudniony ma prawo pracować dłużej, jeśli chce i czuje się na siłach. Pracodawca nie może go jednak do tego zmusić, zwłaszcza jeśli:

• przekraczałoby to możliwości zdrowotne zatrudnionego (nawet mimo wcześniejszej zgody lekarza przeprowadzającego badania profilaktyczne pracowników),
• nie byłoby ku temu ważnych przesłanek, a polecenie naruszałoby przepisy prawa pracy,
• nadgodziny oznaczałyby pracę w warunkach zagrażających życiu lub zdrowiu.

Warto przy tym pamiętać, że orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności nie uprawnia pracownika do normy czasu pracy w wymiarze 7 godzin dziennie i 35 tygodniowo. Jest ona przewidziana wyłącznie dla osób z niepełnosprawnością w stopniu znacznym i umiarkowanym.

Możliwość pracy w sobotę w zamian za wolny dzień w tygodniu

Do pewnych nieporozumień może dojść w sytuacji, gdy pracodawca zarządzi odrabianie pracy w weekend za wolny dzień w tygodniu. Jak już wiesz, osoba z niepełnosprawnością może pracować w soboty i niedziele, więc teoretycznie nie powinien to być żaden problem. Zauważ jednak, że cały czas objęta jest sztywną normą czasu pracy wynoszącą 35 lub 40 godzin tygodniowo.

Oznacza to, że jeśli dzień wolny zostanie udzielony w innym tygodniu niż sobota na jego odrabianie, tydzień pracy wydłuży się do 48 godzin. To z kolei będzie sprzeczne z przepisami ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób z niepełnosprawnością.

Zakładając, że odrabianie pracy w sobotę wydłuża tydzień roboczy ponad normę 35 lub 40 godzin, pracownik z niepełnosprawnością może ją wykonywać tylko pod warunkiem uzyskania zgody lekarza lub zatrudnienia przy pilnowaniu mienia.

Normy czasu pracy pracownika z lekkim stopniem niepełnosprawności – podsumowanie

Normy czasu pracy pracowników z niepełnosprawnościami reguluje ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób z niepełnosprawnością. Zgodnie z jej przepisami, pracę z orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu lekkim można wykonywać najwyżej przez 8 godzin dziennie i 40 tygodniowo. Norma ta ulega skróceniu do 7 i 35 godzin w przypadku orzeczenia o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności.

Pracownicy z niepełnosprawnością objęci są też zakazem pracy w porze nocnej i godzinach nadliczbowych. Od zasad wynikających z ustawy przewiduje się jednak dwa wyjątki. Normy czasu i zakazy nie obowiązują osób zatrudnionych przy pilnowaniu mienia lub posiadających zgodę lekarza. Takie rozwiązanie pozwala pracownikom z niepełnosprawnością między innymi na odrabianie pracy w soboty, które powodują wydłużenie tygodnia roboczego ponad normy wynikające z ustawy.