Zdrowie psychiczne w pracy. Czym jest i dlaczego w ogóle warto się nim zajmować?

Zdrowie psychiczne najcześciej kojarzy się z jakąś niemocą, chorobą, np. depresją czy wypalaniem. Sprawdźmy jak należy myśleć o zdrowi psychicznym, żeby móc o nie właściwie zadbać, także w przestrzeni zawodowej. Zacznijmy od 3 podstawowych założeń: 

Założenie 1: Zdrowie psychiczne to coś więcej niż brak chorób czy zaburzeń psychicznych.

Zdrowie mantalne przede wszystkim określa zdolność do radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami (których w przestrzeni zawodowej nie brakuje) oraz energię, pozwalająca angażować się (a zaangażowanie pracownika to wciąż najcenniejszy zasób każdej firmy!).  Pracownik w dobrej kondycji psychicznej nie funkcjonuje w trybie ciągłego napięcia, lecz ma zasoby, by angażować się, uczyć i współpracować z innymi. Brak tych elementów może prowadzić do chronicznego zmęczenia, stresu i stopniowego wypalenia, nawet jeśli nie występuje czy nie towarzyszy temu żadna choroba psychiczna. 

Założenie 2: Zdrowie psychiczne pracowników nie jest tylko „prywatną kwestią”.

Praca jest jednym z najważniejszych obszarów życia dorosłego człowieka (spędzamy w niej średnio około 30 lat naszego życia!) i ma ogromny wpływ na samopoczucie, poczucie własnej wartości oraz ogólny poziom stresu, jakiego doświadczamy w procesie życia. Problemy psychiczne pojedynczego pracownika nie pozostają bez konsekwencji dla organizacji — przekładają się na spadek koncentracji, częstsze błędy, absencję i konflikty w zespołach. Traktowanie zdrowia psychicznego wyłącznie jako sprawy prywatnej prowadzi do ignorowania realnych przyczyn problemów, które często leżą w warunkach i kulturze pracy).  

Założenie 3: Każda organizacja, nawet najmniejsza, jest systemem opartym na ludziach i ich codziennym funkcjonowaniu.

Jak to w systemie – każdy jego element ma wpływ na wszystkie pozostałe części. Pracownicy w dobrej kondycji psychicznej będą bardziej skoncentrowani, kreatywni i odporni na stres, łatwiej angażować się w zmianę, rzadziej popełniają błędy i lepiej radzą sobie z presją. Rzadziej będą uprawiać prezenteizm (pozorne, bierne wykonywanie zadań), wykonywać jedynie „minimum” czy sabotować wysiłki innych członków zespołu. Badania Instytutu Gallupa pokazują wprost addytywną zależność pomiędzy dobrostanem pracowników a zaangażowaniem – to wartości na siebie oddziałujące i wzajemnie wzmacniające. 

Czym jest zdrowie psychiczne w kontekście pracy i czynności, jakie wykonujemy zawodowych?

Wyobraź sobie koło, które symbolizuje potencjał mentalny i psychiczny. Podzielmy to koło na 3 równe części. Każda z tych części określa kluczową sferę zdrowia psychicznego: 

Pierwsza, strefa emocjonalna – dotyczy emocji (rozpoznawania, wykorzystywania i komunikowania) oraz elastyczność w radzeniu sobie z trudnymi emocjami w pracy oraz umiejętność odreagowywanie emocji, kiedy mamy przysłowiowy „dzień pod korek”.

Druga, strefa poznawcza – mieści takie elementy jak przekonania na swój temat/ pracy/ innych ludzi/ świata, samoocenę, myśli i ich jakość oraz zdolności poznawcze: uważność, skupianie uwagi, koncentracja, zapamiętywanie, kreatywność. 

Trzecia, strefa wolicjonalna – określa takie składowe subiektywny dostęp do woli, ochoty, ciekawość, entuzjazm, napęd, motywacja, poczucie autonomii i kompetencji, poczucie rozwoju lub stagnacji oraz poczucie sensu. 

Środek tego koła –  mocny punkt oscylujący pomiędzy tymi strefami stanowi umowny wyznacznik dobrostanu psychicznego osoby i będzie miał kluczowe znaczenie dla tego:

•  jak poradzi sobie ona z wyzwaniami w pracy, 
• jak szybko będzie adaptować się do zmieniającej się rzeczywistości 
•  jaka będzie jej umiejętność do wracania do równowagi po okresie przeciążeń
• jakie poczucie sensu będzie jej towarzyszyć w wykonywaniu zadań
• Jak będzie dbać o swoje zasoby i ja będzie się regenerować. 

Mówiąc więc o zdrowiu psychicznym pracownika mówimy przede wszystkim o jego sprawczości, kondycji i efektywności (nie tylko tej osobistej, ale także biznesowej). w tym chęci i możliwości do czerpania ze swoich talentów i dzielenia się swoim potencjałem z innymi.  

Pracujesz dużo? Chcesz zadbać na codzień dbać o swoje zdrowie psychiczne?

Zobacz 10 najważniejszych wytycznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego:

1. Buduj relacje
2. Staraj się nie postrzegać kryzysów jako nie do pokonania 
3. Zaakceptuj zmiany jako nieodłączną część życia
4. Wyznaczaj efektywne cele
5. Koncentruj się na zadaniu
6. Odnajdź samą/ samego siebie
7. Pracuj nad pozytywnym postrzeganiem siebie
8. Patrz w przyszłość
9. Oczekuj tego, co najlepsze 
10. Zadbaj o siebie.