Zdrowie psychiczne pracowników staje się jednym z kluczowych wyzwań współczesnego rynku pracy. Już nie tylko presja wyników i tempo zmian, ale także nowoczesne technologie i AI sprawiają, że coraz więcej osób doświadcza przewlekłego stresu, zmęczenia, wypalenia zawodowego czy obniżonego dobrostanu psychicznego. Według danych WHO 350 mln ludzi na całym świecie choruje na depresję (1,5 mln w Polsce), ta sam organizacja prognozuje, że depresja jest głównym czynnikiem, przyczyniającym się do ogólnego, globalnego obciążenia chorobami. W tym kontekście rola pracodawcy nie ogranicza się już wyłącznie do zapewnienia bezpiecznych warunków pracy fizycznego BHP, lecz obejmuje również tworzenie środowiska sprzyjającego zdrowiu psychicznemu. Tymczasem – wyniki badania Global Talent Trend 2024 pokazujące wciąż niskie zaangażowanie pracodawców w troskę o dobrostan pracowników nie są optymistyczne: połowa badanych firm zdecydowanie woli inwestować w AI niż w działania poprawiające dobrostan zatrudnionych…
Świadome działania organizacji kreujące zdrową przestrzeń do realizowania ce=łów i zadań zawodowych mogą nie tylko poprawić samopoczucie pracowników, ale także przełożyć się na ich zaangażowanie, efektywność oraz lojalność wobec firmy.
Czynniki ryzyka, czyli co osłabia zdrowie psychiczne w miejscu pracy
- Kultura organizacji: kultura ASAP („as son as possibile” czyli presja bez uzasadnienia), rywalizacja (promowanie postawy cel uświęca środki), promowanie perfekcjonizm (presja najwyższych standardów bez wsparcia), brak bezpieczeństwa psychologicznego w miejscu pracy (brak przestrzeni na błędy i porażki oraz strach utrudniający ich komunikacje)
- Performatywny pracoholizm: nadmierne zaangażowanie w pracę; wiąże się z potrzebą pokazywania innym jak bardzo jest się zajętym i zaangażowanym w swoją pracę
- Mobbing: zachowania mające na celu pomniejszenie i destabilizację psychiczną osoby
- Wypalenie zawodowe: wyczerpanie spowodowane jakościowym/ ilościowym, przeciążeniem zadaniami; niska świadomość zjawiska
- Nadmiernie eksploatujący tryb/ styl pracy: promowanie pracy w nadgodzinach, brak przerw, praca na videochatach (zoom fatique), praca nocna.
Szanse, czyli co wzmacnia zdrowie psychiczne w miejscu pracy
- Kultura pracy: Mindset organizacji uznający złożoność ludzkiej natury (zasoby i ograniczenia); budowanie kultury współpracy, transparentna komunikacja, praca na mocnych stronach, wspieranie bezpieczeństwa psychologicznego
- Profilaktyka zdrowia psychicznego: szyta na miarę, w odpowiedzi na potrzeby pracowników, spójna z innymi działaniami firmy na rzecz wspierania i rozwijania zasobów
- Rozwój kadry menedżerskiej w kierunku kompetencji psychologicznych:
- Rytuały wspólnotowe: powtarzalne, intencjonalnie robienie czegoś razem: celebrowanie, świętowanie, omawianie porażek; przez swoją oprawę, powtarzalność, symboliczne znaczenie oraz zaangażowanie emocji uczestników mają moc porządkowania otoczenia i i budowania poczucia przynależności
W budowaniu kultury sprzyjające zdrowiu mentalnego kluczową rolę odgrywają działy HR – mają często realny wpływ na kształtowanie kultury organizacyjnej sprzyjającej dobrostanowi psychicznemu pracowników. Budowanie kultury wsparcia, nowy wymiar szkoleń oraz aktualizacje kierunku rozwojowego w firmach to trzy podstawowe kroki:
Budowanie kultury wsparcia
Budowanie kultury, w której ludzie czują się bezpiecznie, mogą mówić o swoich słabościach i wzajemnie się wspierać. Według badań Instytutu Gallupa ważne jest to, jak ludzie doświadczają przeciążeń w pracy. Co jest ważne?:
- budowanie sieci i relacji społecznych
- świadomość złożonych potrzeb ludzkich
- zarządzanie w kierunku efektywności a nie eksploatacji
- badanie potrzeb (puls check, feedback, itp)
Nowy wymiar kształcenia liderów i liderek
Rozwój liderów i liderek wymaga holistycznego podejścia, które integruje procesy intelektualne, emocjonalne oraz relacyjne; rozwijanie kompetencji psychologicznych (nie terapeutycznych) wśród liderów takich jak:
- empatia,
- inteligencja emocjonalna,
- radzenie sobie ze stresem;
- poznawcze rozumienie kryzysów, jakie mogą zdarzyć się w miejscu pracy (w tym świadomość ryzyka wypalania zawodowego u siebie i innych)
Pomagają współtworzyć przestrzeń psychologicznie bezpieczną, której członkowie zespołu mogą komunikować słabości, wspierać się i rozwijać się razem; zapobiega kaskadowemu wypalaniu się w organizacji.
