Jak przeprowadzić próbną ewakuację?
Próbna ewakuacja budynku to przeprowadzane okresowo ćwiczenia, które pozwalają zapoznać osoby korzystające z obiektu z procedurą działania na wypadek wystąpienia pożaru bądź innego zagrożenia. Szkolenie praktyczne jest uzupełnieniem nauki teoretycznej, pozwalając na lepsze odnalezienie się w sytuacji kryzysowej. Organizacja próbnej ewakuacji powinna zacząć się od odpowiedniego przygotowania działań. Poniżej znajdziesz procedurę krok po kroku.
- Powiadom Państwową Straż Pożarną (PSP) – zgłoś komendantowi zamiar przeprowadzenia ćwiczeń ewakuacyjnych, podając planowany termin co najmniej tydzień wcześniej.
- Przygotuj scenariusz próbnej ewakuacji – opracuj plan próbnej ewakuacji, który odzwierciedli warunki konkretnego budynku. W przypadku obiektów o podwyższonym ryzyku należy go uzgodnić z PSP.
- Wyznacz koordynatorów ewakuacji – wybierz osobę bądź grupę osób, która będzie kierować próbną ewakuacją. Rozdziel zadania dotyczące konkretnych pięter.
- Powiadom o próbnej akcji ewakuacyjnej uczestników – poinformuj zainteresowanych o planach oraz celu próbnej ewakuacji i przedstaw jej zasady.
Po stworzeniu planu ewakuacyjnego i zakończeniu formalności możesz przeprowadzić ćwiczenia. Przebieg próbnej ewakuacji obejmuje:
- uruchomienie alarmu przeciwpożarowego – dźwięk alarmu powiadomi o rozpoczęciu ćwiczeń i zasymuluje prawdziwą sytuację kryzysową;
- opuszczenie budynku – po usłyszeniu alarmu osoby przebywające w budynku powinny natychmiast go opuścić według ustalonego porządku i skierować się do bezpiecznego punktu na zewnątrz.
- weryfikacja – po opuszczeniu budynku koordynatorzy muszą zweryfikować, czy wszyscy znaleźli się w bezpiecznym miejscu. Ewentualne niezgodności powinny być niezwłocznie przekazane służbom ratowniczym.
Kto odpowiada za przeprowadzenie próbnej ewakuacji?
Odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków związanych z ochroną przeciwpożarową – a więc również przeprowadzanie próbnej ewakuacji – ponosi co do zasady właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 Ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 188) jest on zobowiązany:
- przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych;
- wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice;
- zapewnić przeglądy techniczne, konserwacje oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie;
- zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji;
- przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej;
- zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi;
- ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.
W sytuacji, gdy obowiązki i zadania związane z budynkiem zostały przejęte przez zarządcę lub użytkownika na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie, to oni muszą realizować zadania związane z ochroną przeciwpożarową. Jeśli taka umowa nie została zawarta, odpowiedzialność spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem.
Co ile należy przeprowadzić próbną ewakuację?
Próbna ewakuacja powinna być przeprowadzana regularnie, tak aby zapewnić wszystkim osobom korzystającym z budynku możliwość zapoznania się z procedurą.
W przypadku obiektów, w których przebywa powyżej 50 osób, ćwiczenia ewakuacyjne powinny być przeprowadzane co najmniej raz na dwa lata. Jeśli użytkownicy zmieniają się cyklicznie, np. na skutek rotacji grup w przedszkolach, szkołach czy akademikach, częstotliwość próbnych ewakuacji musi być zwiększona do co najmniej jednego razu w ciągu roku, z tym zastrzeżeniem, że termin powinien być wyznaczony nie później niż w ciągu 3 miesięcy od rozpoczęcia korzystania z obiektu przez nowe osoby.
W praktyce próbne akcje ewakuacyjne w niektórych przedsiębiorstwach są przeprowadzane jeszcze częściej. Wielu właścicieli firm decyduje się na organizację ćwiczeń nawet raz na kilka miesięcy, tak aby upewnić się, że pracownicy wiedzą, jak się zachować w razie pożaru.
Czy próbna ewakuacja jest obowiązkowa?
Próbna ewakuacja z budynku musi być przeprowadzana obowiązkowo w przypadku obiektów, w których przebywa więcej niż 50 osób. Z tego grona są wyłączone budynki mieszkalne ZL IV.
Osobne przepisy dotyczą obiektów, w których cyklicznie zmienia się grupa powyżej 50 osób. Dla przykładu próbna ewakuacja w szkole musi być przeprowadzona co najmniej raz w roku. W przypadku obiektu zawierającego strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL II oraz w budynkach zakwaterowania osadzonych zlokalizowanych na terenach zakładów karnych i aresztów śledczych, zakres i obszar budynku objęty praktycznym sprawdzeniem organizacji i warunków ewakuacji musi być uzgodniony z właściwym miejscowo komendantem powiatowym (miejskim) Państwowej Straży Pożarnej.
Próbna ewakuacja nie jest z kolei uregulowana w kodeksie pracy, co nie oznacza, że pracodawca nie musi dopełniać żadnych obowiązków z zakresu zapewnienia ochrony przeciwpożarowej. Zakłady pracy to często obiekty, w których pracuje ponad 50 osób, dlatego ćwiczenia ewakuacyjne będą konieczne co najmniej raz na dwa lata.
W praktyce każdy pracodawca jest zobowiązany do przestrzegania zasad BHP. Zgodnie z art. 2091 § 1 kodeksu pracy w zakres tych obowiązków wchodzi zapewnienie środków niezbędnych do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników.
Tym samym pracodawcy – niezależnie od rozmiarów firmy – powinni wdrożyć procedury umożliwiające sprawną organizację ewakuacji, w tym przede wszystkim:
- zapewnić odpowiednie oznakowanie dróg ewakuacyjnych;
- wprowadzić zasady łączności ze służbami ratunkowymi;
- zagwarantować dostęp do środków umożliwiających udzielanie pierwszej pomocy;
- zapewnić pracownikom szkolenia teoretyczne i praktyczne z zakresu ochrony przeciwpożarowej.
Jaką dokumentację należy sporządzić po próbnej ewakuacji?
Po przeprowadzeniu ćwiczeń należy sporządzić dokumentację próbnej ewakuacji. W jej treści trzeba wskazać najważniejsze informacje dotyczące przebiegu testu.
Protokół z próbnej ewakuacji powinien zawierać przede wszystkim dane takie jak:
- data ćwiczeń – dzień i godzina przeprowadzenia próby;
- charakterystyka obiektu – w tym przede wszystkim liczba kondygnacji oraz wyjść ewakuacyjnych, dostęp do obiektu dla straży pożarnej czy sposób ogłaszania alarmu przeciwpożarowego;
- scenariusz ewakuacji – szczegółowy plan ewakuacji;
- czas ewakuacji – ile zajęła ewakuacja;
- liczba osób biorących udział w ewakuacji – tzn. ilu było uczestników ćwiczenia;
- problemy w trakcie ewakuacji – wszelkie błędy i trudności w trakcie ewakuacji, które wpłynęły albo mogły potencjalnie wpłynąć na sprawność procedury;
- wnioski – na podstawie obserwacji z przeprowadzenia ćwiczeń należy sporządzić propozycje usprawnień, które w przyszłości mogą zoptymalizować procedurę ewakuacji.
Dokumenty z przebiegu próbnej ewakuacji budynku trzeba przechowywać w wewnętrznej dokumentacji obiektu. Protokół może podlegać kontroli. Wzór dokumentu można znaleźć na stronie internetowej Jednostki Państwowej Straży Pożarnej.
Próbna ewakuacja to podstawa weryfikacji, czy w budynku są spełniane wymogi przeciwpożarowe oraz czy korzystające z obiektu osoby znają procedury ewakuacyjne. W wielu przedsiębiorstwach regularne przeprowadzanie takich ćwiczeń jest obowiązkowe. Po zorganizowaniu próbnej ewakuacji nie można zapomnieć o sporządzeniu protokołu.
