Porzucenie pracy – jakie konsekwencje grożą pracownikowi?

Na czym polega porzucenie pracy?

Porzucenie miejsca pracy polega na samowolnym i nieusprawiedliwionym zaprzestaniu wykonywania obowiązków służbowych. Nie jest formalnie uregulowane w kodeksie pracy, dlatego stosuje się do niego zasady ogólne. Jeśli pracownik nie pokazuje się w pracy bez powodu, jednocześnie nie informując o tym przełożonego i wykazując zamiar zerwania stosunku pracy, pracodawca może potraktować to jako ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych.

Porzucenie pracy przez pracownika nie powinno być mylone z nieobecnością, która wynikła z wyjątkowych sytuacji i może być usprawiedliwiona. Jeśli dla przykładu pracownik trafił nagle do szpitala i ze względu na swój stan zdrowia nie mógł poinformować o braku możliwości przyjścia do pracy kierownika, nie można od razu zakładać porzucenia pracy.

Jeśli jednak zatrudniony: 

• nie pojawia się w biurze przez kilka dni, 
• nie usprawiedliwia swojej nieobecności, 
• nie informuje pracodawcy o jej przyczynie,
• nie odpowiada na próby kontaktu, 

można domniemywać, że porzucił pracę.

Wypowiedzenie umowy w trybie natychmiastowym jest zarezerwowane dla konkretnych sytuacji, które obejmują ciężkie naruszenie obowiązków pracodawcy, w tym m.in. łamanie przepisów BHP. Oprócz tego jedynym zgodnym z prawem sposobem na odejście z dnia na dzień jest podpisanie porozumienia z pracodawcą w tym zakresie.

Porzucenie pracy przez pracownika – konsekwencje

Legalne zakończenie stosunku pracy jest ważne nie tylko z punktu widzenia relacji z pracodawcą. Porzucenie pracy stanowi naruszenie umowy, a co za tym idzie – możliwe konsekwencje wskazane w kodeksie pracy. To od pracodawcy zależy, czy skorzysta z dostępnych rozwiązań. Co grozi za porzucenie pracy?

Kara za porzucenie pracy może obejmować zwolnienie dyscyplinarne. Zgodnie z art. 52 § 1 kodeksu pracy pracodawca ma prawo rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie:

• ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych;
• popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem;
• zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

Obowiązek świadczenia pracy zgodnie z umową, w tym przede wszystkim stawianie się do jej wykonywania w miejscu i czasie ustalonym, to podstawowe zadanie pracownika. Z tego powodu konsekwencją porzucenia pracy może być zwolnienie dyscyplinarne. 

Taka decyzja ze strony pracodawcy wywołuje szereg konsekwencji dla pracownika. Informacja o zwolnieniu dyscyplinarnym wraz z przyczyną trafia do akt osobowych i będzie widoczna na świadectwie pracy. Może to prowadzić do trudności ze znalezieniem nowej posady. Dodatkowo zwolnienie dyscyplinarne wyłącza prawo do skorzystania z zasiłku dla bezrobotnych.

Czy pracodawca może żądać odszkodowania za porzucenie pracy?

Wypowiedzenie umowy w trybie natychmiastowym przez pracownika bez podstawy prawnej daje pracodawcy prawo do ubiegania się o odszkodowanie na podstawie art. 611 kodeksu pracy. Orzeka o nim sąd pracy. W tym przypadku chodzi o sytuacje, w których pracownik złożył oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia, ale nie miał do tego podstaw.

Jeśli pracownik porzucił pracę i po prostu przestał się w niej stawiać, odszkodowanie na podstawie art. 61¹ kodeksu pracy co do zasady nie przysługuje. Pracodawca może zastosować dyscyplinarne zwolnienie z pracy. Wyjątek stanowi sytuacja, w której porzucenie pracy przez pracownika wiąże się z wyrządzeniem pracodawcy szkody. Zgodnie z art. 122 kodeksu pracy jeżeli zatrudniony umyślnie wyrządził szkodę, jest obowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości. O takiej winie pracownika można mówić np. w sytuacji, gdy mimo świadomości, że nieobecność w pracy wywoła problemy organizacyjne i niezrealizowanie projektu zagrożone karą finansową, pracownik porzuca pracę bez uprzedzenia.

Porzucenie pracy a wynagrodzenie – czy przysługuje?

Wynagrodzenie przysługuje za wykonaną pracę. Tym samym pracodawca nie może odmówić wypłaty pensji za dni, które pracownik przepracował przed porzuceniem pracy. Z należnej kwoty ma prawo potrącić np. nałożone kary pieniężne. 

Jednocześnie pracodawca nie ma obowiązku płacić pensji za okres po porzuceniu pracy. Skoro nieobecność nie została usprawiedliwiona, a pracownik nie wykonał pracy, nie ma podstaw do wynagrodzenia.

Porzucenie pracy a urlop wypoczynkowy i ekwiwalent

Prawo do urlopu wypoczynkowego to jedno z głównych uprawnień pracowniczych. Jest bezwzględne, tzn. niezależne od spełnienia określonych celów. Pracownik nie może się zrzec uprawnienia do płatnego urlopu.

W przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. Dotyczy to zarówno zaległego wolnego, jak i proporcjonalnie należnego za dany rok. Zakład pracy nie może odebrać należnych środków ze względu na porzucenie pracy. Pracodawca dokonuje wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w terminie wypłaty wynagrodzenia.

Porzucenie pracy a emerytura

Porzucenie stanowiska pracy przez pracownika nie pozbawia go prawa do emerytury – w tym w szczególności nie powoduje utraty składek czy anulowania przepracowanych lat. Nie ma przy tym znaczenia, czy nieuzasadnione zaprzestanie wykonywania obowiązków doprowadziło do zwolnienia dyscyplinarnego. Jednocześnie porzucenie pracy może wpłynąć na wysokość emerytury. Czy porzucenie pracy wlicza się do stażu pracy?

Do stażu emerytalnego wliczają się przepracowane okresy udokumentowane świadectwem pracy. Nie uwzględnia się w nim jednak czasu nieusprawiedliwionej nieobecności wywołanej porzuceniem pracy. Taka sytuacja stwarza ryzyko przerwania ciągłości stażu ubezpieczeniowego, a co za tym idzie – może utrudnić osiągnięcie wymaganego okresu przepracowanych lat czy obniżyć wysokość należnej emerytury.

Co będzie zawierać świadectwo pracy po porzuceniu stanowiska?

Pracodawca ma obowiązek wydania świadectwa pracy po zakończeniu zatrudnienia – w dniu, w którym następuje ustanie stosunku pracy, a jeżeli z obiektywnych przyczyn jest to niemożliwe – w ciągu 7 dni od upływu tego terminu.

Świadectwo pracy po porzuceniu pracy zawiera co do zasady te same elementy, co w każdym innym przypadku zakończenia stosunku pracy, w tym przede wszystkim:

• dane pracownika, 
• dane pracodawcy, 
• okres zatrudnienia, 
• wymiar etatu, 
• zajmowane stanowisko, 
• wykorzystany urlop wypoczynkowy.

Jeśli jednak w związku z porzuceniem wykonywania pracy doszło do zwolnienia dyscyplinarnego, taka informacja znajdzie się w aktach osobowych.

Jak odejść z pracy bez porzucania?

Skutki porzucenia pracy mogą być poważne, dlatego nie warto ryzykować. Jeśli chcesz zrezygnować z obecnej pracy, podejmij czynności, aby zapewnić zgodność z prawem procesu.

Każdy pracownik ma prawo do rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem. Wystarczy, że złoży oświadczenie w tym zakresie do pracodawcy. W takim wypadku stosunek pracy (w przypadku umowy na czas określony i nieokreślony) ulega rozwiązaniu z upływem: 

• 2 tygodni, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;
• 1 miesiąca, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy;
• 3 miesięcy, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem z jednej strony wymaga zachowania terminu wypowiedzenia, jednak z drugiej nie stwarza ryzyka zwolnienia dyscyplinarnego.

Inna możliwość to rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron. Jeśli chcesz zakończyć zatrudnienie jak najszybciej i masz dobre stosunki z pracodawcą, spróbuj z nim porozmawiać i przedstawić sytuację. Być może uda się Wam wypracować rozwiązanie, które zadowoli obie strony i pozwoli uniknąć naruszeń przepisów prawa pracy.

Jak przygotować się do odejścia z pracy?

Przed odejściem z pracy zadbaj o to, aby dokończyć wszystkie rozpoczęte sprawy i przekazać swoje obowiązki, tak aby nie zostawić pracodawcy na lodzie. Zaplanuj wykorzystanie urlopu, zapisz ważne dane kontaktowe, oddaj służbowy sprzęt i pożegnaj się z zespołem, dziękując mu za wspólną pracę. Zawsze pamiętaj, aby składać wypowiedzenie w sposób zgodny z przepisami, tak aby nie narazić się na konsekwencje dyscyplinarne.

Podsumowanie

Porzucenie pracy stanowi ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, które może prowadzić do zwolnienia dyscyplinarnego i utrudnić znalezienie nowej pracy. Jeśli nie chcesz kontynuować zatrudnienia, skorzystaj z instytucji wypowiedzenia umowy. Gdy zależy Ci na czasie, spróbuj porozmawiać z pracodawcą i omówić z nim możliwość ewentualnego szybszego rozwiązania stosunku pracy.